BỨC TRANH TỔNG THỂ
Khi xương bị gãy, cơ thể sẽ tự khởi động quá trình lành xương một cách tự nhiên.
Tuy nhiên, cách xương được cố định trong giai đoạn này – bằng bó bột, nẹp, hay kim loại phẫu thuật – sẽ ảnh hưởng rất lớn đến tiến trình hồi phục của bạn.
Hiểu rõ phương pháp cố định giúp bạn:
- Biết khi nào an toàn để vận động
- Hiểu vì sao bác sĩ chọn cách điều trị này
- Tránh hai sai lầm phổ biến:
- Tập quá sớm, quá mạnh
- Nghỉ quá lâu, không dám cử động
Khi Xương Bị Gãy, Điều Gì Thật Sự Xảy Ra?
Gãy xương không chỉ là chuyện của riêng xương:
- Mô mềm xung quanh: cơ, gân, dây chằng, da… thường bị bầm dập
- Mất vững: xương không còn chịu lực hay vận động như trước
Quá trình lành xương gồm 3 giai đoạn:
- Viêm: đau và sưng – cơ thể dọn dẹp tổn thương
- Tạo can xương: hình thành “cầu nối mềm” giữa các mảnh xương
- Tái cấu trúc: xương cứng dần và thích nghi với hoạt động
👉 Cố định xương (bó bột hay phẫu thuật) nhằm tạo độ vững để quá trình này diễn ra an toàn.
Phương Pháp A: Điều Trị Bảo Tồn (Bó Bột – Nẹp)
Để xương tự lành, được giữ yên từ bên ngoài.
Áp dụng khi:
- Gãy xương ổn định
- Các mảnh xương còn thẳng trục
- Không cần can thiệp phẫu thuật
Các hình thức thường gặp:
- Bó bột (thạch cao/sợi thủy tinh): bảo vệ tối đa
- Nẹp – đai – dây treo: cho phép một phần vận động có kiểm soát
Ưu điểm:
✔️ Không có rủi ro phẫu thuật
✔️ Không để lại sẹo
✔️ Lành xương theo sinh lý tự nhiên
Nhược điểm:
❌ Cứng khớp do bất động lâu
❌ Teo cơ vì không sử dụng
❌ Thường phải chờ xương lành trên phim (4–8 tuần) mới bắt đầu tập tích cực
Phương Pháp B: Phẫu Thuật Cố Định Xương
Dùng dụng cụ y khoa để giữ xương vững từ bên trong.
Áp dụng khi:
- Gãy phức tạp, nhiều mảnh
- Gãy vào mặt khớp
- Cần vận động sớm để tránh cứng khớp
Các kỹ thuật phổ biến:
- Nẹp vít (plates & screws)
- Đinh nội tủy (xương đùi, xương chày)
- Kim K (K-wire): thường dùng cho cổ tay, ngón tay
- Dây néo ép (tension band): khuỷu tay, xương bánh chè
- Thay khớp: hay gặp ở gãy cổ xương đùi người lớn tuổi
Ưu điểm:
✔️ Vận động sớm hơn
✔️ Giảm nguy cơ cứng khớp
✔️ Giữ trục xương và mặt khớp tốt hơn
Nhược điểm:
❌ Có nguy cơ nhiễm trùng, sẹo
❌ Có thể cộm dụng cụ kim loại
Những Hiểu Lầm Rất Thường Gặp
❌ “Mổ rồi là xương lành.”
Sai. Mổ chỉ tạo độ vững cơ học, xương vẫn cần thời gian để lành sinh học.
❌ “Bó bột thì phải nghỉ hoàn toàn.”
Sai. Phần gãy cần nghỉ, nhưng các khớp không bó bột cần vận động.
Lành Xương Không Chỉ Là Phim X-quang
Hồi phục thật sự bao gồm:
- Tầm vận động
- Sức mạnh
- Sự tự tin khi sử dụng tay/chân
👉 Cứng sau bó bột là bình thường
👉 Yếu sau mổ là có thể cải thiện
Khi Nào Cần Đi Khám Ngay?
🚩 Đau tăng dữ dội không giảm
🚩 Tê, châm chích kéo dài
🚩 Ngón tay/ngón chân đổi màu, lạnh
🚩 Sốt, đỏ, chảy dịch sau mổ
Thông điệp cuối:
Gãy xương là một chặng dừng, không phải dấu chấm hết.
Dù bó bột hay phẫu thuật, mục tiêu vẫn là:
Vững trước – Động sau – Trở lại cuộc sống an toàn.