🧭 Vai có nhiệm vụ gì?
Vùng vai là nơi giúp chúng ta giơ tay, với tay, đưa tay ra phía trước – sau, lên – xuống, xoay tròn. Nhờ có khớp vai, chúng ta có thể chải đầu, mặc áo, nâng vật nặng hay viết chữ.
⚙️ Vai gồm những gì?
Vùng vai là một “tổ hợp” gồm xương – khớp – cơ – dây chằng phối hợp hoạt động nhịp nhàng. Trong phần này, chúng ta tìm hiểu về xương và khớp:
1. Xương vai gồm:
- Xương đòn (Clavicle): hình chữ S nằm ngang, nối giữa ngực và vai.
- Xương bả vai (Scapula): hình tam giác, nằm ở phía sau lưng trên.
- Xương cánh tay (Humerus): phần đầu trên của xương cánh tay nối với khớp vai.
👉 Ba xương này tạo nên các khớp giúp vai hoạt động linh hoạt.
🔗 Các khớp quan trọng vùng vai
1. Khớp ức-đòn (Sternoclavicular joint)
- Nối giữa xương đòn và xương ức (trước ngực).
- Cho phép nâng lên – hạ xuống, đưa vai ra trước – ra sau.
2. Khớp cùng vai – đòn (Acromioclavicular joint)
- Nối xương đòn với mỏm cùng vai.
- Giúp chuyển động khi đưa tay lên cao.
- Có các dây chằng giữ vững khớp này.
3. Khớp bả vai – lồng ngực (Scapulothoracic joint)
- Đây không phải khớp “thật” mà là sự trượt của xương bả vai trên lồng ngực.
- Rất quan trọng vì giúp tay nâng cao hơn và giữ thăng bằng.
4. Khớp ổ chảo – cánh tay (Glenohumeral joint)
- Là khớp chính của vai.
- Nối đầu xương cánh tay với hố ổ chảo của xương bả vai.
- Có tầm vận động lớn nhất cơ thể: giơ, xoay, đưa tay rất linh hoạt.
🔒 Ai giữ cho khớp vai vững chắc?
1. Các dây chằng
Giữ xương đúng vị trí và tránh trật khớp.
2. Các cơ chụp xoay (rotator cuff)
- Gồm 4 cơ chính: cơ trên gai, dưới gai, tròn bé, và dưới vai.
- Chúng giúp giữ đầu xương cánh tay “nằm đúng” trong ổ chảo khi ta vận động tay.
📏 Các vận động của vai
| Vận động | Tầm vận động trung bình |
|---|---|
| Gấp (đưa tay lên phía trước) | 165° – 180° |
| Duỗi (đưa tay ra sau) | 30° – 60° |
| Dang tay ngang | 150° – 180° |
| Khép tay qua thân người | 75° |
| Xoay trong / Xoay ngoài tay | 60° – 90° mỗi chiều |
| Dang – khép ngang (gấp/duỗi ngang) | Gấp 135°, duỗi 45° |
🛑 Tại sao bạn nên biết điều này?
- Hiểu rõ cấu trúc vai giúp bạn hiểu bệnh (như viêm gân, viêm khớp, trật khớp…).
- Nắm được vai hoạt động ra sao sẽ giúp bạn tập luyện phục hồi đúng cách nếu gặp chấn thương.
- Đây là kiến thức nền tảng để chuẩn bị cho các bài viết tiếp theo như:
👉 Rối loạn vai
👉 Bài tập phục hồi vai
👉 Sau mổ khớp vai nên làm gì